รู้จัก Gazprom บริษัทน้ำมันและก๊าซที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซีย

รู้จัก Gazprom บริษัทน้ำมันและก๊าซที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซีย

3 min read  

ฉบับย่อ

  • Gazprom กลายเป็นที่พูดถึงอย่างมากในช่วงที่เกิดสงครามระหว่างรัสเซียและยูเครน โดยตลาดหุ้นในตะวันตกระงับไม่ให้มีการซื้อขายหุ้นของ Gazprom และบริษัทพลังงานอื่น ๆ ของรัสเซีย
  • Gazprom เป็นผู้ผลิตก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดของรัสเซีย และเป็นบริษัทน้ำมันและก๊าซธรรมชาติที่ใหญ่เป็นอันดับ 7 ของโลกเมื่อปี 2020 
  • Gazprom ข้องเกี่ยวกับความขัดแย้งกับยูเครน เพราะยูเครนเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในการส่งออกก๊าซไปยังยุโรป 
  • การสร้างท่อส่งก๊าซ Nord Stream ทำให้ Gazprom และประเทศในยุโรปสามารถลดการพึ่งพายูเครนได้ แต่ทำให้กลายเป็นอาวุธสำคัญในการบีบยูเครนและประเทศในยุโรปเช่นกัน

รูปบน ของ desktop
รูปล่าง ของ mobile

สงครามระหว่างรัสเซียและยูเครนทำให้ราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น เพราะการขนส่งน้ำมันและก๊าซทำได้ยากลำบากมากขึ้น เสี่ยงมากขึ้นที่ท่อส่งจะถูกทำลายจากภาวะสงคราม และมีแนวโน้มจะขาดตลาด Gazprom ที่เป็นผู้ผลิตก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดของรัสเซีย และเป็นบริษัทน้ำมันและก๊าซธรรมชาติที่ใหญ่เป็นอันดับ 7 ของโลกเมื่อปี 2020 ได้มาข้องเกี่ยวกับความขัดแย้งกับยูเครน เพราะยูเครนเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในการส่งออกก๊าซไปยังยุโรป

สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า จากดัชนี ICE ราคาก๊าซซื้อขายล่วงหน้าปรับขึ้นมากถึง 60% นับต้ังแต่ช่วงต้นปี 2021 ก่อนเกิดภาวะสงคราม โดยจากความเห็นของนักวิเคราะห์พบว่า บรรดาผู้นำเข้าพลังงานในยุโรปต่างหลีกเลี่ยงที่จะนำเข้าพลังงานจากรัสเซีย และหันไปนำเข้าพลังงานจากที่อื่น เช่น เอเชีย แทน

นอกเหนือจากการหลีกเลี่ยงนำเข้าพลังงานจากรัสเซีย แม้ 1 ใน 3 ของพลังงานในยุโรปจะมาจากรัสเซียแล้ว บรรดาตลาดหุ้น เช่น ตลาดหุ้นลอนดอน ตลาดหุ้นนิวยอร์ก Nasdaq เป็นต้น ต่างระงับไม่ให้ซื้อขายหุ้นของบริษัทรัสเซีย รวมถึง Gazprom ตามมาตรการคว่ำบาตรด้วย

วันนี้พี่ทุยพาทุกคนไปรู้จัก Gazprom บริษัทก๊าซที่ใหญ่ที่สุดในรัสเซีย และความพัวพันกับความขัดแย้งต่อยูเครน ที่ทำให้สื่อตะวันตก โดยเฉพาะยุโรป ไม่สามารถหลีกเลี่ยงการพูดถึง Gazprom ไปได้เลย

Gazprom (ก๊าซพรอม) บริษัทน้ำมันและก๊าซยิ่งใหญ่ขนาดไหน

Gazprom (ก๊าซพรอม) มีรายได้สูงถึง 1.5 แสนล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 5 ล้านล้านบาท เมื่อปีงบประมาณ 2021 ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นรายได้สูงสุดเป็นประวัติการณ์ของก๊าซพรอม ขณะที่ผลกำไรเพิ่มถึง 4 เท่าเมื่อปีเทียบกับปี 2020

รัฐบาลรัสเซียเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่มากกว่า 50% ใน Gazpro ที่มีธุรกิจโฟกัสไปที่การสำรวจธรณีภายในรัสเซีย รวมถึงการผลิต การส่งออก การเก็บกักก๊าซธรรมชาติ การแปรรูป และอื่น ๆ

ก๊าซพรอมผลิตก๊าซธรรมชาติราว 5 แสนล้านคิวบิกเมตร เมื่อปี 2021 ที่ผ่านมา คิดเป็นสัดส่วน 12.5% จากการบริโภคก๊าซธรรมชาติทั้งหมดทั่วโลกที่ประมาณ 4 ล้านล้านคิวบิกเมตร และคิดเป็น 68% ของการผลิตก๊าซธรรมชาติทั้งหมดของรัสเซีย ซึ่งเป็นประเทศที่ส่งออกก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดในโลก 

แต่ถ้าเทียบในแวดวงอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ก๊าซพรอม ยังอยู่ในอันดับ 7 เล็กกว่าในแง่ของรายได้เมื่อปี 2020 โดยมี Saudi Aramco นำมาเป็นที่ 1 ตามด้วย Royal Dutch Shell และ BP

พัวพันความขัดแย้งยูเครน

ตั้งแต่สมัยยังเป็นสหภาพโซเวียต ทางยูเครนได้เป็น “ทางผ่าน” ในการขนส่งก๊าซไปยังยุโรป โดยเมื่อสหภาพโซเวียตล่มสลายในปี 1991 แยกยูเครนออกจากรัสเซีย ทางยูเครนก็ยังคงเป็นทางผ่านหลักสำหรับก๊าซจากรัสเซียไปยังยุโรป

ความขัดแย้งครั้งแรกเริ่มต้นขึ้นเมื่อปี 2005 เมื่อทางรัสเซียพบว่าทางยูเครนไม่ได้ส่งก๊าซไปให้กับลูกค้าในยุโรปทั้งหมด แต่กลับเก็บก๊าซเอาไว้ใช้เองเพราะสภาพอากาศหนาวเลวร้ายจนพลังงานในประเทศไม่พอใช้ โดยรัสเซียเรียกร้องให้ทางยูเครนจ่ายเงินค่าก๊าซที่เก็บไว้ ซึ่งทางยูเครนไม่มีจ่าย

เมื่อการเจรจาไม่ลงตัว ทางรัสเซียจึงตัดการขนส่งแก๊สผ่านยูเครนในปี 2006 ส่งผลให้เกิดวิกฤตขาดแคลนพลังงานในยุโรปอย่างหนัก จนในที่สุดในปี 2010 ศาลอานุญาโตตุลาการได้สั่งให้บริษัท Nafogaz ผู้ผลิตก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดของยูเครนและรัฐวิสาหกิจ ต้องคืนก๊าซให้กับบริษัทสวิตเซอร์แลนด์แห่งหนึ่ง ซึ่งก๊าซพรอมเป็นเจ้าของด้วยการถือหุ้นเกิน 50%

สำหรับในปี 2009 รายได้จากการขายก๊าซของก๊าซพรอม ราว 2 ใน 3 มาจากก๊าซที่ส่งผ่านท่อที่ยูเครน ขณะที่ทางยูเครนมีรายได้จากการเก็บค่าผ่านทางมากถึง 2,000 ล้านดอลลาร์ในแต่ละปี

แต่รายได้ 2,000 ล้านดอลลาร์ดังกล่าวของยูเครน กลายเป็นรายได้ที่ไม่แน่นอน ซึ่งไม่ได้ผลจากสงครามเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากก๊าซพรอม และประเทศในยุโรปเอง

Nord Stream ท่อส่งก๊าซเจ้าปัญหา

ในปี 2005 ทางเยอรมนี ประเทศที่ได้ชื่อว่าเป็นประเทศพี่ใหญ่ของยุโรป ได้ลงนามข้อตกลงกับรัสเซียในการลงทุน 6,000 ล้านดอลลาร์สร้างท่อส่งก๊าซยาว 1,224 กิโลเมตร ผ่านทะเลบอลติก เพื่อให้ยุโรปลดการพึ่งพาท่อส่งก๊าซในพื้นที่ขัดแย้งอย่างยูเครน ซึ่งท่อส่งก๊าซดังกล่าวชื่อว่า Nord Stream 1 ดำเนินการโดยบริษัท Nord Stream AG

พี่ทุยว่าทุกคนคงเดาออกได้ไม่ยากว่าใครเป็นเจ้าของ Nord Stream AG เพราะก๊าซพรอมเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ในบริษัทดังกล่าว

นอกจากนี้ หลังเปิดใช้งานท่อส่งก๊าซแรกได้ไม่นาน ในปี 2015 ทางเยอรมนีได้ดีลเพิ่มกับรัสเซียเพื่อสร้างท่อส่งก๊าซ Nord Stream 2 ซึ่งมีก๊าซพรอมเป็นเจ้าของเต็มรูปแบบ โดยทั้งเยอรมนีจะได้ประโยชน์จากการส่งก๊าซโดยตรง ขณะที่ทางรัสเซียก็ไม่ต้องจ่ายค่าผ่านทางให้กับยูเครน

พี่ทุยว่า ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรอกที่ข้อตกลงดังกล่าวจะมาหลังจาก “ไครเมีย” ซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของยูเครนแยกตัว และเริ่มเข้ารุกรานโดยอ้างว่าเข้าไปช่วยเหลือกองกำลังแยกตัวจากยูเครนเมื่อปี 2014

แม้ทางด้านเยอรมนีจะยืนยันว่าโครงการท่อส่งก๊าซรัสเซียนี้เป็นโครงการเชิงพาณิชย์เท่านั้น ไม่ได้มีเรื่องการเมืองแอบแฝง แต่ทางประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี ของยูเครน กล่าวว่า ท่อส่งก๊าซดังกล่าวเป็นอาวุธทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ร้ายกาจของรัสเซีย 

ในปี 2021 ที่ผ่านมา ทางสหรัฐฯ และเยอรมนีได้ตกลงกันว่าจะคว่ำบาตรท่อส่งก๊าซของรัสเซีย หากรัสเซียใช้พลังงานเป็นอาวุธต่อรอง

แต่การจะคว่ำบาตรท่อส่งก๊าซสำหรับยุโรปกลับกลายเป็นเรื่องยากลำบาก เมื่อยุโรปยังต้องพึ่งพาก๊าซจากรัสเซียอยู่ถึง 1 ใน 3 และไม่แปลกที่ก๊าซพรอมกลายเป็นที่พูดถึงถกเถียงกันในปัจจุบัน ท่ามกลางการรุกรานยูเครนของรัสเซีย

อ่านเพิ่มเติม

รูปบน ของ desktop
รูปล่าง ของ mobile
error: