มีข่าวออกมาว่า รัฐบาลจีนได้ส่งทีมงานลงไปตรวจสอบเหมืองขุดแร่ผิดกฎหมายในเมืองอี้ชุน (Yichun) มณฑลเจียงซี เพื่อปราบปรามเหมืองขุดแร่ ลิเธียมผิดกฎหมาย ซึ่งลิเธียมนั้นถือเป็นแร่ธาตุส่วนประกอบสำคัญของการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า
การปราบปรามนี้จะส่งผลกระทบต่อราคาลิเธียมในตลาดรึเปล่า แล้วจะกระทบกระเทือนกับการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าหรือไม่ จะส่งผลกระทบต่อเราในฐานะที่เป็นผู้บริโภคยังไง
สรุปความสำคัญของลิเธียม
พี่ทุย ต้องอธิบายก่อนว่า ลิเธียม เป็นแร่โลหะชนิดหนึ่งที่มีน้ำหนักเบา ซึ่งค้นพบได้ในน้ำมหาสมุทรและได้มาจากเกลือ โดยกว่าจะได้ลิเธียมมา ต้องทำการแยกอิเล็กโทรไลต์ ออกจากลิเธียมคลอไรด์และโพแทสเซียมคลอไรด์ที่ผสมกันอยู่ ซึ่งเมื่อได้ลิเธียมมาแล้ว เจ้าธาตุนี้จะถูกนำไปใช้ในการผลิตแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน ที่เป็นแหล่งพลังงานสำคัญของรถยนต์ไฟฟ้านั่นเอง
จากข้อมูลการผลิตลิเธียม แบบแยกรายประเทศ ที่นำเสนอโดย bp Statistical Review of World Energy 2022 พบว่า 3 แหล่งผลิตลิเธียมที่ใหญ่ที่สุดในโลก ในปี 2021 ได้แก่ ออสเตรเลียม ชิลี และจีน
ประเทศที่ผลิตลิเธียมมากที่สุดในปี 2021
- ออสเตรเลีย 52.3%
- ชิลี 24.5%
- จีน 13.2%
- อาร์เจนตินา 5.7%
- บราซิล 1.4%
- ซิมบับเว 1.1%
- โปรตุเกส 0.8%
- สหรัฐฯ 0.8%
- อื่น ๆ 0.1%
ทั้งนี้ จากข้อมูลในเว็บไซต์ weforum.org ระบุว่า จากความต้องการแบตเตอรี่และรถยนต์ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก ทำให้คาดว่า ความต้องการลิเธียมคาร์บอเนต (Lithium carbonate equivalent : LCE) ซึ่งเป็นสารประกอบในลิเธียม ในปี 2050 จะอยู่ที่ 1.5 ล้านตัน และเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 3 ล้านตัน ในปี 2030
ซึ่งหากนำมาเทียบกับปริมาณที่ผลิตได้ในปี 2021 ที่ 540,000 ตัน แล้ว หมายความว่า ความต้องการลิเธียม เพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าตัวในปี 2025 และเพิ่มถึง 6 เท่าตัวในปี 2030
สรุปความต้องการลิเธียม
ปี 2021 540,000 ตัน
ปี 2025 1,500,000 ตัน การเติบโต3 เท่า
ส่วน ปี 2030 3,000,000 ตัน การเติบโต 6 เท่า
เมื่อย้อนกลับไปดูที่แต่ละประเทศซึ่งผลิตลิเธียมได้ จากข้อมูลในเว็บไซต์ Fastmarkets ผู้ให้บริการรายงานข้อมูลราคาสินค้าโภคภัณฑ์ พบว่า ลิเธียมที่ขุดได้ในปี 2023 จะมีประมาณ 984,000 ตัน เพิ่มขึ้น 35% จากปี 2022 ซึ่งคาดว่าผลิตได้ 699,000 ล้านตัน โดยการขุดในออสเตรเลีย จะเพิ่มขึ้น 104,000 ตัน ส่วนจีน เพิ่มขึ้น 62,000 ตัน ขณะที่ชิลี และอาร์เจนตินา เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย
ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาในมุมความสามารถในการผลิต และความต้องการใช้ลิเธียมผลิตแบตเตอรี่ Fastmarkets คาดการณ์ว่า ปี 2023 จะมีลิเธียมที่ผลิตได้เกินกว่าความต้องการเล็กน้อย เพียงแต่ในระยะสั้น ความต้องการแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น บวกกับการจัดหาลิเธียมที่เกิดการหยุดชะงักในช่วงที่ผ่านมา ก็ทำให้การผลิตยังน้อยกว่า เมื่อเทียบกับความต้องการใช้
สถานการณ์ราคาลิเธียม
พี่ทุยพาไปสำรวจความต้องการ และการผลิตลิเธียมมาแล้ว ก็ต้องบอกว่า ความต้องการ สัมพันธ์กับราคา ถ้าช่วงไหน มีความต้องการลิเธียม มากกว่า ลิเธียมที่ผลิตได้ ราคาก็จะมีแนวโน้มสูงขึ้น ตามหลักเศรษฐศาสตร์
ถ้าย้อนไปดูในอดีต จะพบว่า จากการที่ลิเธียมมีความสำคัญสำหรับการผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า อีกทั้งในช่วงที่ผ่านมารัฐบาลประเทศเศรษฐกิจหลัก ๆ เช่น สหรัฐฯ จีน และยุโรป สนับสนุนการใช้รถยนต์ไฟฟ้ามากขึ้น เพื่อลดการใช้รถยนต์สันดาป เพื่อลดปัญหาโลกร้อน ทำให้ความต้องการรถยนต์ไฟฟ้าเติบโต จึงส่งผลให้ราคาลิเธียมเพิ่มขึ้นมาก โดยถ้าดูเฉพาะในปี 2021 ราคาลิเธียม เพิ่มขึ้นมา 58% เป็นเฉลี่ย 11,000 ดอลลาร์ต่อตัน และราคาก็ยังปรับเพิ่มขึ้นต่อในปี 2022
อย่างไรก็ตาม อย่างที่พี่ทุยเกริ่นไว้ก่อนหน้านี้ว่า ปริมาณลิเธียมที่ผลิตได้ในปี 2023 มีแนวโน้มจะมากกว่าความต้องการลิเธียม ฉะนั้นแนวโน้มราคาลิเธียมในปีนี้ จึงน่าจะปรับลดลง เพียงแค่ในแต่ละภูมิภาคอาจจะปรับลดลงมากน้อยต่างกัน
ข้อมูลจาก fastmarkets โดยคาดว่า ราคาจะลดลงระหว่าง 0.6-4.7% ซึ่งทิศทางราคาที่ปรับลดลงนั้น มีมาตั้งแต่เดือน พ.ย. 2022 – ม.ค. 2023 โดยมีปัจจัยสำคัญมาจากผู้ผลิตแบตเตอรี่หลายราย ลดกำลังการผลิตมาอยู่ที่ 30-50% เท่านั้น และปัจจัยนี้ก็ทำให้ราคาลิเธียมในจีนปรับตัวลดลงต่อเนื่อง นับตั้งแต่ช่วงวันหยุดเทศกาลตรุษจีนเป็นต้นมา ขณะที่ราคาในยุโรปก็ปรับลดลงเช่นกัน สอดรับกับภาวะตลาดหมีที่เกิดขึ้นทั่วโลก ตามตลาดจีน
ส่วนเหตุผลที่ผู้ผลิตลดกำลังการผลิตนั้น ก็เป็นผลมาจาก ปัจจัยความไม่แน่นอนที่กระทบความต้องการ ไม่ว่าจะเป็น แรงกดดันเงินเฟ้อที่เกิดขึ้นทั่วโลก และอัตราดอกเบี้ยที่เพิ่มขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อการใช้จ่ายของผู้บริโภค นอกจากนี้ยังมีปัจจัยที่ต้องการจับตา ได้แก่ การอุดหนุนเงินให้กับอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าของจีน เมื่อสิ้นสุดลง ขณะที่ปัจจุบันก็เริ่มอุดหนุนลดลงแล้วซึ่งอาจจะมีผลกับความต้องการได้ รวมถึงแนวทางด้านการจัดเก็บภาษีในยุโรปด้วย
เมื่อดูราคาลิเธียมเฉพาะในจีน พบว่า ราคาช่วงปลายเดือน ก.พ. 2023 ลดลงมาแล้ว 20% เมื่อเทียบกับสิ้นปี 2022 หลังจากความต้องการแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าลดลง สอดคล้องกับยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าที่ลดลง
ขณะที่ นักวิเคราะห์จาก China Securities Co. Ltd. คาดการณ์ว่า ด้วยเหตุผลนี้เองจะทำให้ ราคาลิเธียม มีแนวโน้มลดลงต่อเนื่อง
คาดการณ์ ความต้องการใช้และราคาลิเธียมในจีน โดย China Securities Co. Ltd.
ปริมาณลิเธียมที่ผลิตเกิน(ตัน) ราคาลิเธียมเฉลี่ยต่อตัน (หยวน)
ปี 2023 ปริมาณลิเธียมที่ผลิตเกิน +18,000 ตัน ราคาลิเธียม 300,000 – 350,000 ตัน/หยวน
ปี 2024 ปริมาณลิเธียมที่ผลิตเกิน +185,300 ตัน ราคาลิเธียม 200,000 ตัน/หยวน
และ ปี 2025 ปริมาณลิเธียมที่ผลิตเกิน +179,500 ตัน
การปราบปรามเหมือง ลิเธียมผิดกฎหมาย ในจีน จะมีผลอย่างไร
คราวนี้กลับมาที่ประเด็นเฉพาะในจีนกันบ้าง เรื่องการปราบปรามเหมืองลิเธียมผิดกฎหมาย
พี่ทุยต้องบอกว่า ช่วง 2 ปีที่ผ่านมา (ปี 2021-2022) ที่ราคาลิเธียมเพิ่มขึ้นมาก จากความต้องการผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น เป็นตัวแปรสำคัญที่ดึงดูดใจให้คนอยากเข้ามาแสวงหากำไรจากการทำเหมืองขุดและค้าขายลิเธียมกันอย่างผิดกฎหมาย
ผลที่ตามมาคือ เกิดปัญหามลพิษในเมืองอี้ชุน มณฑลเจียงซี ซึ่งเป็นเมืองแห่งแร่ลิเธียมของเอเชีย ซึ่งเหตุการณ์นี้ ก็นำมาสู่การที่รัฐบาลจีนหันมาตรวจสอบการดำเนินงานขุดและขายลิเธียมในวงกว้าง โดยมีเจ้าหน้าที่จากรัฐบาลกลาง ทำงานร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ มุ่งเน้นจัดการกับการทำเหมืองลิเธียมที่ไม่ได้รับอนุญาต หรือใบอนุญาตหมดอายุ ในเขตอุตสาหกรรมอี้ชุน
จากการปราบปรามครั้งนี้ ก็ทำให้เหมืองและโรงงานแปรรูปลิเธียมหลายแห่งในอี้ชุนต้องระงับการดำเนินงาน ในระหว่างที่รัฐบาลสืบสวนอยู่
นักวิเคราะห์บางสำนัก คาดการณ์ซ่า การผลิตลิเธียมในจีนที่ถูกระงับไว้ คงไม่ได้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญกับตลาดลิเธียมในระยะสั้น เพราะว่าเวลานี้ยังมีลิเธียมที่ผลิตออกมาเกินความต้องการคงค้างอยู่จำนวนมาก
แต่ถ้าการสืบสวนนั้นลากยาวออกไป ก็อาจจะทำให้เกิดปัญหาการผลิตลิเธียมหยุดชะงักได้ ซึ่งก็จะส่งผลกระทบต่อราคาของลิเธียมในที่สุด เพราะว่า อี้ชุน มีสัดส่วนการผลิตลิเธียมมากถึง 25% ของลิเธียมที่ผลิตในจีน โดยในปี 2021 เมืองนี้ผลิตลิเธียมออกมามากถึง 120,000 ตัน
นอกจากนี้บริษัทหลัก ๆ ที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานลิเธียม ต่างก็ตั้งโรงงานอยู่ในเขตอี้ชุนทั้งนั้น เช่น Ganfeng Lithium Group Co. Ltd. ผู้ประกอบธุรกิจเหมืองขุดลิเธียม Contemporary Amperex Technology Ltd. ผู้ผลิตแบตเตอรี่ และ BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า เป็นต้น
ผู้บริโภคจะได้รับผลกระทบอะไร กับการที่จีนปราบปราม ลิเธียมผิดกฎหมาย
ถ้าหันกลับมาที่ฝั่งผู้บริโภคอย่างเรา จะได้รับผลกระทบอะไรหรือไม่จากการปราบปรามครั้งนี้ พี่ทุยมองว่า ขึ้นอยู่กับแนวโน้มราคาลิเธียมในตลาดมากกว่า หากลิเธียมในตลาดยังมีเกินกว่าความต้องการ ก็คงจะไม่ส่งผลกระทบอะไรมาถึงผู้บริโภคที่ต้องการซื้อรถยนต์ไฟฟ้า
แต่ถ้าราคาลิเธียมปรับสูงขึ้น จนทำให้ต้นทุนการผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าปรับเพิ่มขึ้น ในที่สุดผู้ประกอบการก็จะต้องส่งต่อต้นทุนนี้มาสู่ผู้บริโภค ผ่านการปรับขึ้นราคารถยนต์ไฟฟ้าที่จะเสนอขายนั่นเอง
อ่านเพิ่ม
