[สรุปโพสต์เดียวจบ] ใคร คว่ำบาตรรัสเซีย ไปแล้วบ้าง ? – แล้วส่งผลอย่างไร

สงครามที่รัสเซียเป็นฝ่ายใช้กำลังรุนแรงกับยูเครนก่อนนั้น สร้างความไม่พอใจให้กับบรรดานานาชาติเป็นอย่างมาก ทำให้รัฐบาลและเอกชนในหลายประเทศเลือกที่จะ “คว่ำบาตรรัสเซีย” เพื่อกดดันรัสเซียให้ถอนกำลังและยุติความรุนแรงต่อยูเครน 

พี่ทุยสรุปมาตรการกดดันโดยไม่ใช้กำลังของทั้งภาครัฐและเอกชนมาไว้ตรงนี้แล้ว ทั้งด้านการเงิน ธุรกิจ การเดินทาง และบันเทิง

“คว่ำบาตรรัสเซีย” ด้วยการตัดขาดจากธุรกรรมโลก

ด้านการเงิน การตัดรัสเซียออกจาก SWIFT ดูจะเป็นมาตรการที่รนุแรงที่สุดในปัจจุบัน เพราะทำให้บรรดาธุรกิจและประชาชนบุคคลธรรมดาในรัสเซีย หรือต่างประเทศ ไม่สามารถโอนเงินเข้าออกประเทศได้ได้นั่นเอง

SWIFT ย่อมาจาก  Society for Worldwide Interbank Financial Communication โดยเป็นระบบส่งข้อมูลระหว่างผู้โอนและผู้รับเงิน ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก เพราะมีสถาบันการเงินที่ระบบ SWIFT มากถึง 11,000 แห่ง และเมื่อปี 2020 ที่ผ่านมา SWIFT มีการโอนเงินวันละประมาณ 38 ล้านครั้ง 

ทั้งสหภาพยุโรป (อียู) สหรัฐฯ สหราชอาณาจักร และแคนาดา ต่างตัดธนาคาร 7 แห่งของรัสเซียออกจากระบบ SWIFT ทำให้ชาวรัสเซียทั้งบริษัทและบุคคลธรรมดาไม่สามารถโอนเงินหรือรับเงินจากธนาคารต่างชาติได้ ซึ่งกระทบกับภาคธุรกิจอย่างหนัก เพราะไม่สามารถรับเงินเมื่อส่งออกสินค้า และจ่ายเงินเมื่อนำเข้าสินค้าได้

ไม่เพียงเท่านั้น ธนาคารกลางของสหรัฐฯ สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และแคนาดา ยังได้ประกาศคว่ำบาตรธนาคารกลางรัสเซีย ซึ่งบางส่วนมองว่าเป็นมาตรการที่รุนแรงอย่างมากต่อเศรษฐกิจรัสเซีย 

“พวกเราจะทำให้เศรษฐกิจรัสเซียล่มสลาย” Bruno Le Maire รัฐมนตรีการคลังฝรั่งเศสกล่าว

ธนาคารกลางทั่วโลกมีสิ่งที่เรียกว่า “เงินทุนสำรองระหว่างประเทศ” ซึ่งธนาคารกลางมักใช้สำหรับพยุงเศรษฐกิจและค่าเงินของตนเอง โดยเงินทุนสำรองดังกล่าวมักอยู่ในรูปแบบเงินตราสกุลต่างชาติ เช่น ดอลลาร์ และทองคำ 

รัสเซียมีเงินทุนสำรองระหว่างประเทศราว 6.3 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยการแช่แข็งไม่ให้ธนาคารกลางรัสเซียซื้อขายสกุลเงินตราต่างประเทศ จะทำให้รัสเซียไม่สามารถสนับสนุนค่าเงินรูเบิลของตัวเองได้เลย ซึ่งค่าเงินรูเบิลก็อ่อนค่าลงต่อเนื่อง ด้อยค่าลงไปแล้ว 30% เมื่อเทียบกับดอลลาร์ นับตั้งแต่ต้นปี 2021 นี้มา 

นอกจากนี้ ธนาคารกลางรัสเซียก็มีหน้าที่เหมือนธนาคารกลางอื่น ๆ ทั่วโลก คือ ต้องคอยช่วยธนาคารพาณิชย์ในประเทศ เช่น ช่วยเหลือไม่ให้เกิดการแห่ถอนเงินออกจากธนาคารพาณิชย์จนธนาคารพาณิชย์ดังกล่าวล้มละลาย อย่าง Sberbank ธนาคารใหญ่ที่สุดในรัสเซียที่ใกล้ล้มละลาย จากการที่คนแห่ถอนเงินนี้ นอกจากนี้แล้วยังทำให้บรรดาธนาคารรัสเซียตั้งดอกเบี้ยสูงถึง 21% เพื่อจูงใจให้คนยังฝากเงินต่อไป 

แต่พี่ทุยไม่รู้ว่าความหวาดกลัวของชาวรัสเซียต่อภาวะสงครามที่อาจขยายใหญ่ขึ้นนี้ การขึ้นดอกเบี้ยดังกล่าวจะคุ้มค่าให้เสี่ยงหรือไม่ 

ธุรกิจแห่ถอนตัวจากรัสเซีย

หลายบริษัทเอกชนทั่วโลกในทุกภาคส่วน เช่น เทคโนโลยี รถยนต์ เสื้อผ้า แบรนด์เนมต่าง ๆ เป็นต้น ต่างประกาศมาตรการ เพื่อช่วยกดดันรัสเซียอีกทางหนึ่ง ตั้งแต่ระงับการขายและการผลิตในรัสเซีย จนไปถึงการถอนทุนออกจากรัสเซียเลยทีเดียว 

เหตุผลส่วนหนึ่งคือช่วยกดดันรัสเซียให้เลิกรุกรานยูเครน อีกเหตุผลหนึ่งก็เป็นเพราะภาวะสงครามทำให้การขนส่งประสบปัญหา และมีต้นทุนที่สูงขึ้น 

1. ภาคเทคโนโลยี 

• Airbnb ระงับการดำเนินการทั้งหมดในรัสเซีย พร้อมอนุญาตให้ชาวยูเครนที่ลี้ภัยสงครามเข้าพักฟรีกับที่พัก Airbnb เป็นจำนวน 10,000 คน 
• Google และ YouTube จะไม่รับเงินค่าโฆษณาจากรัสเซีย และถอดแอปพลิเคชันของสำนักข่าวของรัฐบาลรัสเซีย เช่น RT และ Sputnik ออกจาก Google Play Store 
• Apple หยุดขายสินค้าในรัสเซีย และอนุญาตให้ดาวน์โหลด แอปฯ ของ Sputnik และ RT ได้แค่ในประเทศรัสเซียเท่านั้น ไม่สามารถดาวน์โหลดจากนอกประเทศได้ 
• Meta บริษัทเจ้าของ Facebook และ Instagram ปิดการแนะนำคอนเทนต์ของสำนักข่าว RT และ Sputnik และไม่ให้สำนักข่าวของรัฐบาลรัสเซียซื้อพื้นที่โฆษณา หรือสร้างรายได้ในเฟซบุ๊กและอินสตาแกรม
• SAP บริษัทด้านซอฟต์แวร์ ยุติธุรกิจในรัสเซีย หยุดการขายผลิตภัณฑ์และบริการ
• Oracle บริษัทซอฟต์แวร์จากสหรัฐฯ หยุดการทำธุรกิจทั้งหมดในรัสเซียจนกว่าจะมีการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น 
• Spotify ปิดสำนักงานในรัสเซีย และลบคอนเทนต์ของสำนักข่าว RT และ Sputnik ออกจากแพลทฟอร์ม
• Netflix ระงับโปรเจ็คภาพยนตร์ที่มีการถ่ายทำในรัสเซียทั้งหมด 4 โครงการ
• Dell หยุดการขายผลิตภัณฑ์ในรัสเซีย
• Snap หยุดขายพื้นที่โฆษณาให้รัสเซีย เบลารุส และยูเครน พร้อมให้เงินช่วยเหลือชาวยูเครน 15 ล้านดอลลาร์ 
• Twitter ประกาศปักป้ายว่าทวิตไหนมาจากสำนักข่าวของรัฐบาลรัสเซีย และระงับการขึ้นโฆษณาในรัสเซียและยูเครนเป็นการชั่วคราว
• Etsy ยกเลิกเงินค้างขำระให้กับผู้ขายชาวยูเครน ทั้งค่าธรรมเนียมในการวางสินค้าและค่าโฆษณา รวมมูลค่ารา 4 ล้านดอลลาร์ 
• Verizon ยกเลิกค่าบริการให้กับชาวยูเครน รวมถึงค่าโทรออกนอกประเทศด้วย 

2. ค่ายรถยนต์

• Volkswagen ระงับการผลิตทั้งหมดในรัสเซีย
• Mercedes-Benz ระงับการส่งออกรถยนต์ไปยังรัสเซีย รวมถึงหยุดการผลิตภายในประเทศรัสเซียด้วย
• Honda หยุดการส่งออกรถยนต์และมอเตอร์ไซค์ไปขายในรัสเซีย 
• Ford ประกาศหยุดออกอากาศโฆษณารถตู้ JV จนกว่าจะมีประกาศใหม่อีกครั้ง
• BMW ระงับการผลิต และการส่งออกไปยังรัสเซีย

3. น้ำมันและพลังงาน

• ExxonMobil ถอนทุนออกจากเกาะ Sakhalin ทางตะวันออกของรัสเซีย และประกาศจะไม่ลงทุนในรัสเซียอีก
• Shell ยุติการลงทุนร่วมกับ Gazprom รัฐวิสาหกิจด้านก๊าซของรัสเซีย มูลค่ากว่า 3,000 ล้านดอลลาร์
• BP ถอนทุนใน Rosneft บริษัทด้านน้ำมันรายใหญ่ในรัสเซีย ซึ่ง BP เคยถือหุ้นในบริษัทดังกล่าวอยู่ 20% 

4. สิ่งของเครื่องใช้

• IKEA ปิดทำการสาขาในรัสเซีย เพราะสงครามทำให้เกิดผลกระทบต่อมนุษย์ รวมถึงสายการผลิตของ IKEA ด้วย 
• H&M ปิดสาขาในรัสเซียชั่วคราว 
• Nike ปิดการขายสินค้าออนไลน์ และไม่การันตีว่าจะจัดส่งให้กับผู้บริโภคที่อาศัยในรัสเซีย 
• Adidas ยกเลิกเป็นสปอนเซอร์ให้กับ Russian Football Union สมาคมฟุตบอลของรัสเซีย
• Hermes ระงับการขายสินค้าในสาขารัสเซีย และยุติกิจกรรมเชิงพาณิยช์ทั้งหมดในรัสเซีย 

5. การคมนาคมและขนส่ง

• Boeing ระงับปฏิบัติการส่วนใหญ่ในรัสเซีย เช่น การดูแล บริการสนับสนุนชิ้นส่วน และบริการสนับสนุนด้านเทคนิก ให้กับสายการบินในรัสเซีย
• Maersk บริษัทเดินเรือที่ใหญ่ที่สุดในโลก ระงับการขนส่งสินค้าทั้งนำเข้าและส่งออกจากรัสเซีย ยกเว้นอาหาร ยา และสินค้าเพื่อช่วยเหลือทางมนุษยธรรม

6. ภาคการเงิน

• Visa และ Mastercard บล็อกสถาบันการเงินรัสเซียออกจากเครือข่ายการชำระเงินของทั้งสองบริษัท
• PwC หนึ่งในสี่บริษัทตรวจสอบบัญชีที่ใหญ่ที่สุดของโลกก็ประกาศจะถอนตัวออกจากรัสเซีย หลังจากดำเนินธุรกิจในรัสเซียมายาวนานกว่า 30 ปี 

การยุติการทำธุรกิจก็ดี หรือการถอนทุนออกจากรัสเซียไปเลยก็ดี ทำให้รัฐบาลรัสเซียต้องเร่งแก้ปัญหาโดยด่วน โดยรัสเซียได้ออกมาตรการระงับไม่ให้ชาวต่างชาติขายสินทรัพย์ในรัสเซียเป็นการชั่วคราว พร้อมให้กองทุนความมั่งคั่งของประเทศเข้าซื้อหุ้นในบริษัทรัสเซียแทนที่ชาวต่างชาติเหล่านั้น วงเงินกว่า 1 หมื่นล้านดอลลาร์ 

โลกบันเทิงและกีฬาหันหลังให้ 

บรรดาค่ายภาพยนตร์ ทั้ง Walt Disney, Sony, Warner Brothers ได้ถอดโปรแกรมฉายภาพยนตร์ออกจากรัสเซีย ซึ่งช่วงนี้เป็นช่วงที่ภาพยนตร์ซูเปอร์ฮีโร่อย่าง Batman จากค่าย Warner Brothers กำลังเข้าฉายทั่วโลกด้วย ขณะที่ยกเลิกการฉาย Morbius ฮีโร่ Marvel ที่ผลิตโดยค่าย Sony ที่กำลังจะมีคิวลงโรงต่อไปด้วย 

ขณะเดียวกัน เทศกาลภาพยนตร์คานส์ (Cannes Film Festival) ประกาศไม่ให้ตัวแทนจากรัสเซียเข้าร่วมเทศกาล เพื่อแสดงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับชาวยูเครน 

ด้าน Netflix ประกาศไม่มีแผนฉายคอนเทนต์จากรัสเซีย ทั้งข่าว กีฬา และความบันเทิงอื่น ๆ แม้จะมีกฎหมายในรัสเซียให้สตรีมมิ่งที่มีผู้ใช้บริการมากกว่า 100,000 รายจะต้องฉายเนื้อหาภายในประเทศ

การแบนรัสเซียของวงการศิลปะยังรวมถึงพิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งชื่อดังในฝรั่งเศส Grévin Paris ก็ยังร่วมแบนสงครามครั้งนี้ด้วยการเก็บหุ่นขี้ผึ้งของปูตินออกจากส่วนจัดแสดง

ส่วนในโลกของกีฬา ก็มีการแบนรัสเซียเกิดขึ้นเช่นกัน เช่น สหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ FIFA ได้ปลดรัสเซียออกจากการเข้าร่วมการแข่งขันคัดเลือกฟุตบอลโลก ส่วนสหพันธ์วอลเลย์บอลระหว่างประเทศ หรือ FIVB ได้ปลดรัสเซียออกจากการเป็นเจ้าภาพชิงแชมป์โลกวอลเลย์บอลชายในปี 2022 นี้ด้วย พร้อมห้ามไม่ให้รัสเซียเข้าร่วมการแข่งขันนานาชาติ

รวมถึงคณะกรรมการโอลิมปิกสากลก็ได้เรียกร้องถึงฝ่ายจัดการแข่งขันกีฬาทุกประเภทรอบโลกให้ดำเนินการแบบนักกีฬาจากรัสเซีบและเบลารุส ล่าสุดประธานพาราลิมปิกที่จัดแข่งอยู่ในปักกิ่งช่งเดือน มี.ค. 2022 ก็สั่งห้ามนักกีฬารัสเซียและเบลารุสเข้าร่วมแข่งพาราลิมปิกครั้งนี้ทันที

ยังมีกีฬาอีกหลายประเภทที่ออกมามีส่วนร่วมในการกดดันรัสเซีย เช่น เทนนิส การแข่ง Formula 1 รักบี้ หรือแม้กระทั่งเทควันโด ที่สหพันธ์เทควันโดโลกได้ยึดสายดำกิตติมศักดิ์ของประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ด้วย

หรือแม้กระทั่ง สหพันธ์แมวนานาชาติ (FIFe) ที่ก็ออกมาตรการคว่ำบาตรรัสเซีย ด้วยการห้ามนำเข้าและขึ้นทะเบียนแมวพันธุ์รัสเซีย และห้ามนำแมวของผู้ที่อาศัยอยู่ในรัสเซียเข้าร่วมโชว์หรือการแข่งขันแมว FIFe นอกรัสเซียอีกด้วย

นอกจากนี้ยังมีด้านการเดินทางที่หลายประเทศ เช่น สหรัฐฯ ยุโรป และแคนาดา ยังห้ามไม่ให้เครื่องบินสัญชาติรัสเซีย ไม่ว่าจะเป็นสายการบินหรือเครื่องบินส่วนตัวบินผ่านน่านฟ้าของประเทศ

มาตรการ “คว่ำบาตรรัสเซีย” กดดันรัสเซียได้จริงมั้ย ?

หากถามทำไมต้องกดดันรัสเซียจนกระทบไปกับ ธุรกิจและประชาชนที่ไม่รู้อีโหน่อีเหน่ของรัสเซียนั้น พี่ทุยพอจะวิเคราะห์ได้ว่าเป็นการกดดันให้ชาวรัสเซียกดดันผู้นำอีกต่อหนึ่ง ขณะที่การกดดันแค่เพียงประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน นั้น คงไม่เพียงพอให้รัสเซียหยุดรุกรานยูเครนได้ 

นักกีฬาวอลเลย์บอลที่พี่ทุยชอบอย่างเอคาตรีนา กาโมวา ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นนักวอลเลย์บอลหญิงระดับตำนานของรัสเซีย และเป็นผู้เข้าร่วมจับฉลากแบ่งสายในศึกวอลเลย์บอลชิงแชมป์โลกชายที่รัสเซียเป็นเจ้าภาพด้วย ได้ออกมาเรียกร้องให้ยุติสงครามตั้งแต่วันแรกที่มีการเปิดฉากรุกรานยูเครน

“ตอนนี้ทั่วทั้งโลกต่อต้านรัสเซีย และคว่ำบาตร พวกเขาไม่อยากเห็นเราอาศัยอยู่ในประเทศของพวกเขา พวกเขาต้องการให้เราโดดเดี่ยว รัฐบาลของเราต้องหยุดสงครามโดยเร็วที่สุด ฉันสามารถปิดปากตัวเองในเรื่องนี้ได้ไหม? ฉันทำได้ แต่ฉันละอายและฉันกลัว เมื่อรู้ว่าในรัสเซียมีหลายคนที่ต่อต้านเรื่องที่เกิด… ฉันขอโทษ” กาโมวา กล่าวผ่านอินสตาแกรมสตอรี่

ส่วนพี่ทุยก็ได้แต่หวังว่า เหตุการณ์ต่าง ๆ จะจบในเร็ววัน เพราะยิ่งนานวันไปก็มีแต่เสียกับเสีย ไม่ใช่แค่ยูเครนและรัสเซียเท่านั้น แต่กระทบผู้คนทั่วโลก 

ข้อมูล ณ วันที่ 7 มี.ค. 2022

อ่านเพิ่ม

• [สรุป] มาตรการ “คว่ำบาตรรัสเซีย” ของชาติตะวันตก – ทำไมรัสเซียยังเดินหน้าบุกยูเครน
• หาก “รัสเซียบุกยูเครน” จะส่งผลอะไรกับเศรษฐกิจไทยบ้าง ?