บำนาญ ประกันสังคมหลังเกษียณนี่ ถ้าคิดไม่ทันมีปวดหัวเอาเรื่องเลยนะ เพราะพี่ทุยปวดหัวมาแล้ว แต่วันนี้พี่ทุยจะมาอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่า เราจะได้บำนาญจากประกันสังคมเท่าไหร่ ต้องทำอะไรบ้าง และคำนวณยังไง มาดูกันเลยครับ
สำหรับชาวออฟฟิศหรือพนักงานประจำที่ส่งเงินสมทบประกันสังคมทุกเดือน เรื่องบำนาญหลังเกษียณเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องวางแผนตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะจะได้รู้ว่าเงินบำนาญที่ได้รับจะเพียงพอกับการใช้ชีวิตหลังเกษียณหรือไม่ และต้องเตรียมการอย่างไรเพิ่มเติมฮะ
เงื่อนไขการรับ บำนาญ ประกันสังคม
ก่อนจะไปดูวิธีคำนวณ ต้องรู้ก่อนว่า เราจะได้รับบำนาญจากประกันสังคมได้ ต้องมีคุณสมบัติอย่างไรบ้าง
เงื่อนไขการรับบำนาญของประกันสังคมมี 3 ข้อหลัก ๆ คือ
เงื่อนไขแรก มีอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ นี่คืออายุเกษียณตามกฎหมายประกันสังคม ไม่ว่าเราจะยังทำงานอยู่หรือไม่ ถ้าอายุครบ 55 ปีแล้ว ก็มีสิทธิ์ขอรับบำนาญได้
เงื่อนไขที่สอง พออายุครบแล้วไปยื่นออกจากประกันสังคมแล้วเรียบร้อย นี่หมายความว่า เราต้องไปดำเนินการยื่นขอรับบำนาญที่สำนักงานประกันสังคม ไม่ใช่รอให้ส่งเงินมาให้อัตโนมัติ
เงื่อนไขที่สาม ส่งเงินสมทบมาแล้วครบ 180 เดือน หรือ 15 ปี นี่คือเงื่อนไขสำคัญที่สุด ถ้าส่งเงินสมทบมาไม่ถึง 180 เดือน จะไม่ได้รับบำนาญ แต่จะได้รับบำเหน็จแทน ซึ่งเป็นเงินก้อนครั้งเดียว ไม่ใช่เงินรายเดือนครับ
สามเงื่อนไขนี้ต้องครบทั้งหมด ถึงจะได้รับบำนาญ ถ้าขาดข้อใดข้อหนึ่ง ก็จะไม่ได้รับบำนาญตามระบบครับ
ความแตกต่างระหว่าง บำนาญ กับบำเหน็จ
หลายคนอาจสงสัยว่า บำนาญกับบำเหน็จต่างกันอย่างไร พี่ทุยจะอธิบายให้ฟังครับ
บำนาญคือ เงินที่จ่ายให้เป็นรายเดือน ตลอดชีวิต ตั้งแต่อายุ 55 ปีไปจนกว่าจะเสียชีวิต เหมาะกับคนที่ทำงานมานานและส่งเงินสมทบครบ 15 ปีขึ้นไป
บำเหน็จคือ เงินก้อนที่จ่ายให้ครั้งเดียว สำหรับคนที่ส่งเงินสมทบไม่ถึง 180 เดือน หรือน้อยกว่า 15 ปี จะได้รับเงินคืนพร้อมดอกเบี้ย แต่ไม่ได้รับเงินรายเดือนต่อไป
บำนาญจึงเป็นทางเลือกที่ดีกว่าสำหรับคนที่ทำงานมานาน เพราะได้รับเงินต่อเนื่องตลอดชีวิต ในขณะที่บำเหน็จเป็นเงินก้อนที่ได้แค่ครั้งเดียว ถ้าใช้หมดก็ไม่มีอีกแล้วครับ
วิธีคำนวณ บำนาญ ประกันสังคม ขั้นตอนที่ 1
ทีนี้มาดูวิธีการคำนวณบำนาญกันครับ สิ่งที่เราต้องรู้ก่อนคือ เงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนอายุ 55 คือเท่าไหร่
สูตรคำนวณคือ เอาเงินเดือน 60 เดือนล่าสุดมาบวกกัน แล้วหารด้วย 60 จะได้เป็นเงินเดือนเฉลี่ย
ยกตัวอย่าง ถ้าเงินเดือนของเรา 60 เดือนสุดท้ายรวมกันได้ 900,000 บาท เงินเดือนเฉลี่ยก็เท่ากับ 900,000 หารด้วย 60 เท่ากับ 15,000 บาท
แต่มีข้อควรระวังสำคัญคือ ต่อให้เงินเดือนเฉลี่ยเกิน 15,000 บาท แต่เงื่อนไขกำหนดให้เงินเดือนสูงสุดที่คิดบำนาญคือ 15,000 บาท เท่ากับว่า ต่อให้เงินเดือนเยอะแค่ไหน ก็ใช้ฐานเงินเดือน 15,000 บาทมาคำนวณอยู่ดี
นี่หมายความว่า แม้เราจะมีเงินเดือน 30,000 บาท หรือ 50,000 บาท แต่เวลาคำนวณบำนาญ ก็จะใช้แค่ 15,000 บาทเป็นฐาน ซึ่งเป็นข้อจำกัดของระบบประกันสังคมครับ
โดยในขั้นตอนแรกเราจะคิดเงินบำนาญได้จาก 20% คูณกับเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย ก็จะได้เป็นบำนาญเริ่มต้น เฉพาะส่วนที่เราทำงานส่งเงินสมทบมาแล้ว 180 เดือน หรือ 15 ปี
ยกตัวอย่าง ถ้าเงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท บำนาญเริ่มต้นก็เท่ากับ 20% คูณ 15,000 เท่ากับ 3,000 บาทต่อเดือน
แต่นี่เป็นแค่บำนาญพื้นฐาน ถ้าเราทำงานเกิน 15 ปี จะได้รับเพิ่มเติมอีก ซึ่งจะอธิบายในขั้นตอนที่สองครับ
วิธีคำนวณบำนาญประกันสังคม ขั้นตอนที่ 2
เงื่อนไขเพิ่มเติมคือ ถ้าส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน หรือ 15 ปี ไปแล้ว จะบวกเพิ่มเงินบำนาญเพิ่มให้ปีละ 1.5% เท่ากับว่า ถ้าเราทำงานมากี่ปีก็แล้วแต่ ถ้าลบ 15 ปี ก็เอาปีที่ได้ไปคูณ 1.5
ตัวอย่างที่ 1 พี่ทุยทำงานมาแล้ว 20 ปี ส่วนที่เกิน 15 ปี เท่ากับ 5 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 7.5%
ส่วนต่างที่คูณ 1.5 นี้แหละ ให้เอาไปบวกกับ 20% ในขั้นตอนแรกอีกที ก็จะเท่ากับ 7.5% บวก 20% เท่ากับ 27.5%
แล้วก็เอา 27.5% นี้ไปคูณกับเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย ซึ่งอันนี้แหละคือบำนาญจริง ๆ ที่เราจะได้
ถ้าเงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท บำนาญที่ได้ก็เท่ากับ 27.5% คูณ 15,000 เท่ากับ 4,125 บาทต่อเดือน
ตัวอย่างที่ 2 ถ้าทำงาน 25 ปี ส่วนที่เกิน 15 ปี เท่ากับ 10 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 15%
เอา 15% บวก 20% เท่ากับ 35% แล้วเอา 35% คูณกับเงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท เท่ากับ 5,250 บาทต่อเดือน
ตัวอย่างที่ 3 ถ้าทำงาน 30 ปี ส่วนที่เกิน 15 ปี เท่ากับ 15 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 22.5%
เอา 22.5% บวก 20% เท่ากับ 42.5% แล้วเอา 42.5% คูณกับเงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท เท่ากับ 6,375 บาทต่อเดือนครับ
ตัวอย่างการคำนวณบำนาญแบบต่าง ๆ
มาดูตัวอย่างเพิ่มเติมกันครับ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น
- กรณีที่ 1 ทำงาน 15 ปีพอดี เงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท
บำนาญเท่ากับ 20% คูณ 15,000 เท่ากับ 3,000 บาทต่อเดือน เพราะทำงานพอดี 15 ปี ไม่มีส่วนเพิ่ม
- กรณีที่ 2 ทำงาน 20 ปี เงินเดือนเฉลี่ย 12,000 บาท
ส่วนเกิน 5 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 7.5% บวก 20% เท่ากับ 27.5%
บำนาญเท่ากับ 27.5% คูณ 12,000 เท่ากับ 3,300 บาทต่อเดือน
- กรณีที่ 3 ทำงาน 30 ปี เงินเดือนเฉลี่ย 20,000 บาท แต่คิดได้แค่ 15,000 บาท
ส่วนเกิน 15 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 22.5% บวก 20% เท่ากับ 42.5%
บำนาญเท่ากับ 42.5% คูณ 15,000 เท่ากับ 6,375 บาทต่อเดือน
- กรณีที่ 4 ทำงาน 35 ปี เงินเดือนเฉลี่ย 15,000 บาท
ส่วนเกิน 20 ปี คูณ 1.5 เท่ากับ 30% บวก 20% เท่ากับ 50%
บำนาญเท่ากับ 50% คูณ 15,000 เท่ากับ 7,500 บาทต่อเดือนครับ
ข้อควรรู้เกี่ยวกับบำนาญประกันสังคม
นอกจากวิธีคำนวณแล้ว ยังมีข้อควรรู้อื่น ๆ เกี่ยวกับบำนาญประกันสังคม
ข้อแรก บำนาญจ่ายตลอดชีวิต ตั้งแต่อายุ 55 ปีไปจนกว่าจะเสียชีวิต ไม่มีการหยุดจ่าย ซึ่งเป็นข้อดีของระบบบำนาญ
ข้อสอง บำนาญจ่ายเป็นรายเดือน โอนเข้าบัญชีทุกเดือน ไม่ต้องไปรับเองที่สำนักงาน สะดวกและแน่นอน
ข้อสาม บำนาญไม่มีการปรับตามเงินเฟ้อ ยอดเงินที่ได้รับจะเท่าเดิมตลอดไป ไม่เพิ่มขึ้นตามค่าครองชีพ ซึ่งเป็นข้อเสียที่ต้องระวัง
ข้อสี่ บำนาญมีภาษีหัก ณ ที่จ่าย แต่ส่วนใหญ่จะไม่เกินเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี เพราะยอดไม่สูงมาก
ข้อห้า ถ้าเสียชีวิตก่อนอายุ 55 ปี ทายาทจะได้รับเงินบำเหน็จ ไม่ใช่บำนาญ
ข้อหก ถ้าเสียชีวิตหลังได้รับบำนาญแล้ว ทายาทจะได้รับบำเหน็จจากกองทุนประกันสังคมอีกส่วนหนึ่งครับ
บำนาญ ประกันสังคมเพียงพอหรือไม่
หลังจากเห็นตัวเลขการคำนวณบำนาญแล้ว หลายคนอาจสงสัยว่า เงินบำนาญจากประกันสังคมเพียงพอต่อการใช้ชีวิตหลังเกษียณหรือไม่
ความจริงคือ บำนาญจากประกันสังคมไม่เพียงพอสำหรับการใช้ชีวิตที่สะดวกสบาย ถ้าดูจากตัวอย่างข้างต้น บำนาญสูงสุดประมาณ 7,000-7,500 บาทต่อเดือน ซึ่งน้อยมากเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายในปัจจุบัน
ค่าใช้จ่ายขั้นพื้นฐานเฉลี่ยของคนไทยอยู่ที่ประมาณ 10,000-15,000 บาทต่อเดือน บำนาญจากประกันสังคมจึงไม่ครอบคลุม ยังขาดอีกประมาณ 3,000-8,000 บาท
นอกจากนี้ยังต้องคำนึงถึงเงินเฟ้อด้วย บำนาญที่ได้รับจะเท่าเดิมตลอดไป แต่ค่าครองชีพเพิ่มขึ้นทุกปี ทำให้กำลังซื้อของเงินบำนาญลดลงเรื่อย ๆ
ดังนั้น เราจึงต้องเตรียมการเพิ่มเติมนอกเหนือจากบำนาญประกันสังคม ไม่ว่าจะเป็นการออมเงิน การลงทุน หรือการมีรายได้เสริมหลังเกษียญครับ
วิธีเพิ่มเงินเกษียณนอกเหนือจากบำนาญ
เนื่องจากบำนาญประกันสังคมไม่เพียงพอ เราจึงต้องมีแผนเพิ่มเติม มาดูวิธีต่าง ๆ กันครับ
วิธีแรก ออมเงินเพื่อเกษียณ ตั้งเป้าว่าจะเก็บเงินเท่าไหร่ เช่น ถ้าอายุ 30 ปี เริ่มออมเดือนละ 5,000 บาท เป็นเวลา 25 ปี ด้วยผลตอบแทน 5% ต่อปี จะได้ประมาณ 3 ล้านบาท
วิธีที่สอง ลงทุนในกองทุนรวมเพื่อการเกษียณ เช่น RMF หรือ PVF ที่ให้ผลตอบแทนดีกว่าเงินฝาก และยังได้สิทธิลดหย่อนภาษีอีกด้วย
วิธีที่สาม ซื้อประกันบำนาญ ที่จ่ายเบี้ยไปทุกปี แล้วเมื่อถึงอายุที่กำหนด ก็จะได้รับเงินบำนาญจากบริษัทประกัน
วิธีที่สี่ ลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนต่อเนื่อง เช่น หุ้นที่จ่ายปันผลสม่ำเสมอ อสังหาริมทรัพย์ให้เช่า หรือธุรกิจเล็ก ๆ
วิธีที่ห้า มีรายได้เสริมหลังเกษียณ เช่น ทำงานพาร์ทไทม์ ขายของออนไลน์ ให้คำปรึกษา หรือทำงานฟรีแลนซ์ตามความถนัดครับ
ซึ่งแต่ละคนก็จะได้บำนาญไม่เท่ากัน แตกต่างตรงที่ทำงานส่งเงินสมทบประกันสังคมเกินขั้นต่ำ 15 ปี มากี่ปี ยิ่งทำงานนาน ยิ่งได้บำนาญมาก
ส่วนคนที่เงินเดือนเฉลี่ยน้อยกว่า 15,000 บาท ก็ต้องมาดูว่าตัวเองเงินเดือนเฉลี่ยสูงแค่ไหนเป็นรากฐาน หรือจะหางานใหม่ทันให้ถึงเกณฑ์เฉลี่ยขั้นต่ำ 15,000 บาทได้หรือเปล่า ก็ต้องวางแผนกันต่อไปนะฮะ
หลังจากที่พี่ทุยอธิบายมาทั้งหมดนี้ หวังว่าทุกคนจะเข้าใจมากขึ้นว่า บำนาญประกันสังคมคำนวณอย่างไร และได้เท่าไหร่ สิ่งสำคัญคือ ต้องรู้ว่าบำนาญจากประกันสังคมนั้นไม่เพียงพอ เราต้องวางแผนเพิ่มเติมตั้งแต่ตอนนี้ ยิ่งเริ่มเร็วเท่าไหร่ ยิ่งมีเวลาสะสมเงินมากขึ้น และจะได้มีชีวิตหลังเกษียณที่สบายและมีความสุขครับ
ติดตามพี่ทุยเพิ่มเติมได้ที่ Facebook
อ่านบทความอื่น ๆ
