[สรุปโพสต์เดียวจบ] สาเหตุ FTX ล้มละลาย เพราะอะไร ?

ข่าวใหญ่สะเทือนวงการคริปโตเคอร์เรนซีในช่วงต้นเดือน พ.ย. 2022 จนกลายเป็น “สัญญาณ” ที่หลายคนมองว่าอาจเป็นการเข้าใกล้ “วันสิ้นโลก” ของคริปโต และยิ่งมีความเป็นได้มากขึ้น เมื่อแพลตฟอร์มแลกเปลี่ยนและตลาดซื้อขายเงินดิจิทัลอย่าง FTX ล้มละลาย ต้อนรับวัน 11.11 ที่ผ่านมา

หลายคนอาจคุ้นชื่อกระดานเทรดที่ใหญ่ที่สุดอย่าง Binance หรือตลาดซื้อขายในไทยอย่าง Bitkub และ Zipmex ซึ่ง FTX นั้นเป็นกระดานเทรดซื้อขายไม่ต่างกับ Bitkub และเป็นกระดานเทรดใหญ่ที่สุดในโลกอันดับ 2 เป็นรองแค่ Binance เท่านั้น 

ทุกอย่างเกิดขึ้นเร็วมาก ตั้งแต่มีรายงานว่ากำลังลำบาก จนไปถึง Binance จะเข้าช่วยเหลือ ก่อน Binance ไม่สามารถช่วยเหลือได้ และต้องยื่นล้มละลายในที่สุด กินเวลาเพียง 1 สัปดาห์กว่า ๆ เท่านั้น

บทความนี้พี่ทุยจะมาสรุปให้ฟัง

FTX คืออะไรและใหญ่แค่ไหน ?

FTX ก่อตั้งในปี 2019 โดย Sam Bankman-Fried อดีตนักเทรดแห่งวอลสตรีท โดย FTX มีทั้งบริการซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซี ไปจนถึงเป็นตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า เรียกได้ว่าเป็นตลาดหลักทรัพย์ขนาดย่อมสำหรับนักเทรดสายคริปโต

ในเดือน ก.พ. 2022 มูลค่าของ FTX มีมูลค่ามากถึงเกือบ 32,000 ล้านดอลลาร์ หรือมากกว่า 1 ล้านล้านบาท จากการเพิ่มทุน ซึ่งมีนักลงทุนไฮโปรไฟล์อันดับต้น ๆ ของโลกเข้าร่วมลงทุนด้วย เช่น Temasek กองทุนของรัฐบาลสิงคโปร์ และ Softbank นักลงทุนรายใหญ่จากญี่ปุ่น

นอกจากนี้ FTX ยังสร้างชื่อด้วยการเข้าเป็นสปอนเซอร์ทีมแข่ง F1 อย่าง Mercedes และยังดึงนักกีฬาอเมริกันฟุตบอลชื่อดังเข้ามาร่วมโฆษณาด้วย

ถ้าพูดในแง่มุมการแข่งขันในธุรกิจตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตด้วยกัน FTX เคยเป็นทั้งพาร์ทเนอร์และเป็นคู่แข่งของ Binance เลยทีเดียว

FTX กับ Binance มีความสัมพันธ์อย่างไร

สำนักข่าวรอยเตอร์ส ระบุว่า ครึ่งปีหลังจากที่ FTX เปิดให้บริการเป็นครั้งแรก Zhao Changpeng ผู้ก่อตั้ง Binance ได้เข้าซื้อหุ้น 20% ใน FTX เป็นมูลค่า 100 ล้านดอลลาร์ โดยตอนนั้น Binance บอกว่าการเข้าซื้อเป็นการช่วยให้ตลาดคริปโต เติบโตไปด้วยกัน 

แต่ทั้งสองฝ่ายก็แสดงความไม่พอใจต่อกันตลอดเวลา ทั้ง Binance ขัดขวางไม่ให้ความร่วมมือในการให้ข้อมูลในฐานะผู้ถือหุ้น และการที่ FTX พยายามขอข้อมูลเชิงลึกเรื่องสินทรัพย์ของ Zhao

จนในเดือน ก.ค. 2021 ทาง Bankman-fried ได้ยุติความสัมพันธ์ด้วยการซื้อหุ้นที่ Zhao ถืออยู่กลับมาในราคา 2,000 ล้านดอลลาร์

ในขณะเดียวกันทาง Bankman-Fried ได้เริ่มมีชื่อเสียงขึ้นจากการเป็นเจ้าของตลาดซื้อขายและเข้าไปเป็นผู้บริจาคหลักให้กับพรรคเดโมแครตในช่วงการเลือกตั้งรอบล่าสุดปี 2020 และใช้อิทธิพลของตัวเองในการ “ล็อบบี้” นักการเมืองให้เข้ามากำกับดูแลวงการคริปโต 

เรื่องนี้สร้างความไม่พอใจให้กับ Zhao เป็นอย่างมาก จนช่วงที่มีข่าวว่า FTX กำลังเดือดร้อนนั้น Zhao ได้ทวีตทำนองว่า “เราจะไม่ทำตัวเหมือนยังรักกันหลังจากหย่าร้างกันไปแล้ว” และ “เราไม่สนับสนุนคนที่ล็อบบี้ให้มาทำร้ายคู่แข่งในอุตสาหกรรมลับหลัง”

Timeline ไล่เรียงเหตุการณ์วิกฤต FTX ล้มละลาย

31 ม.ค. 2022 FTX เพิ่มทุน 400 ล้านดอลลาร์ โดยมี Softbank เป็นหนึ่งในผู้ร่วมลงทุน ทำให้มูลค่าของ FTX เพิ่มขึ้นอยู่ที่ 32,000 ล้านดอลลาร์

พ.ค. 2022 Terra แพลตฟอร์มบล็อกเชนเจ้าของเหรียญดิจิทัล Luna ล่มสลายหลังไม่สามารถตรึงค่าเงินเหรียญ UST ให้ได้ที่ 1 ดอลลาร์ต่อเหรียญ (คาดว่าเหตุการณ์นี้ทำให้เกิดผลขาดทุนต่อบริษัท Alamenda Research ของ FTX ด้วยเช่นกัน)

22 ก.ค. 2022 FTX เข้าช่วยเหลือโบรกเกอร์คริปโตรายหนึ่งชื่อ Voyager Digital 

19 ส.ค. 2022 หน่วยงานกำกับดูแลของสหรัฐบอกให้ FTX เลิกให้ข้อมูลความเชื่อผิด ๆ ว่า ทางการสหรัฐจะเข้าช่วยเหลือบริษัท 

2 พ.ย. 2022 Coindesk เว็บไซต์ข่าวคริปโต รายงานว่า เงินส่วนใหญ่ที่หมุนในบริษัท Alamenda Research บริษัทเทรดคริปโตของ Bankman-Fried เป็นเหรียญ FTT ซึ่งเป็นเหรียญของ FTX

6 พ.ย. 2022 Zhoa บอกว่าจะเทขายเหรียญ FTT ที่ถืออยู่ เหตุผลคาดการณ์กันว่า ส่วนหนึ่งน่าจะเป็นการเปิดเผยของรายงานของ Coindesk ก่อนหน้า แต่หลังจากนั้นทาง Bankman-Fried ออกมาตอบโตว่า FTX ยังไม่เป็นอะไร

8 พ.ย. 2022 มูลค่าเหรียญ FTT ร่วงแรงถึง 72% และนักลงทุนต่างแห่ถอนเงินออกจาก FTX แน่นอนว่าภาพรวมของตลาดคริปโตก็ได้รับผลกระทบไปด้วยเช่นกัน นักลงทุนมีความกังวลจากการเทขายสินทรัพย์ของ FTX และ Alamenda Research เพื่อเติมสภาพคล่องหลังนักลงทุนแห่ถอนเงิน ซึ่งหลังจากนั้นไม่นานทาง Binance ให้สัญญาณจะเข้าช่วยเหลือ FTX

9 พ.ย. 2022 Binance ประกาศจะไม่เข้าช่วยเหลือ FTX หลังจากการเข้าทำ Due Deligence ได้เพียง 1 วัน คาดว่าน่าจะพบข้อมูลอะไรที่ผิดปกติและไม่อาจทำให้ดีลนี้เกิดได้

10 พ.ย. 2022 FTX ระงับการถอนเงินและการสมัครสมาชิกใหม่ ด้าน Bankman-Fried ส่งบันทึกหาพนักงานว่ากำลังเร่งหาเงินทุนแหล่งใหม่มาอุ้มบริษัท และมีข่าวออกมาในวันเดียวกันว่าทาง FTX ได้นำเงินของลูกค้าไปให้ Alamenda Research กู้เพื่อลงทุนจำนวนมาก

11 พ.ย. 2022 FTX ประกาศยื่นล้มละลายและ Bankman-Fried ลาออกจากการเป็น CEO 

ถอนเงินจากแพลตฟอร์ม FTX ได้หรือยัง

วันที่ 12 พ.ย. ที่ผ่านมา มีรายงานว่า แพลตฟอร์ม FTX ในบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่นและตุรกี เริ่มกลับมาเปิดให้นักลงทุนถอนเงินได้แล้ว หลังทางการญี่ปุ่นออกคำสั่งให้ผู้ใช้สามารถถอนเงินคืนได้ 

แต่ในเว็บไซต์หลักของ FTX ระบุว่า ในปัจจุบันไม่สามารถถอนเงินได้ และแนะนำไม่ให้ฝากเงินเข้ามาในระบบ รวมถึงไม่สามารถฝากเงินเหรียญ TRX, BTT, JST, SUN และ HT ได้

FTX กับเงิน 400 ล้านดอลลาร์ที่หายไป ?

ไม่นานหลังจากประกาศยื่นล้มละลาย ผู้ใช้ทวิตเตอร์หลายคนตั้งข้อสังเกตว่า เงินกำลังไหลออกจาก Wallet ของแพลตฟอร์ม โดยอาจมีมูลค่ามากกว่า 400 ล้านดอลลาร์ที่ตรวจพบเสียอีก ซึ่งส่วนใหญ่แล้วไหลไปที่อยู่ของเชน Ethereum รวมถึงเชน BNB ของ Binance

หลังมีการจุดกระแสเรื่องดังกล่าว สำนักข่าวรอยเตอร์ส รายงานอ้างแหล่งข่าวว่า เงินที่หายไปจาก FTX อย่างปริศนามีมูลค่าสูงถึง 1,000 ล้านดอลลาร์เลยทีเดียว 

ส่วนทาง FTX เปิดเผยผ่าน Telegram ว่า มีคนแฮกเงินจำนวนดังกล่าวไป และทวีตประกาศว่า หลังพบว่ามีการขนย้ายเงินโดยไม่ได้รับอนุญาต ทำให้ทาง FTX ต้องย้ายเงินบางส่วนที่อยู่แพลตฟอร์มไปเก็บไว้ใน Cold Storage หรืออุปกรณ์สำหรับการเก็บเงินคริปโตที่ไม่เชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต เพื่อป้องกันการรั่วไหลไปมากกว่านี้

แต่หลาย ๆ คนไม่เชื่อการประกาศนี้ของ FTX และคิดว่าเงินที่กำลังไหลออกนี้ เป็นฝีมือของคนใน FTX เอง

เหมือนกับรายงานของทางรอยเตอร์สที่ทำให้หลายคนรู้สึก “เอ๊ะ” นั่นคือ ทาง Backman-Fried มี “ประตูหลัง” สำหรับนำเงินออกจากระบบของ FTX ไปยังที่อื่น และก่อนหน้านี้ Bankman-Fried ยังย้ายเงินจาก FTX ไปเข้าบริษัท Alamenda Research คิดเป็นมูลค่าถึง 10,000 ล้านดอลลาร์เลยทีเดียว

และแน่นอนว่าทาง Backman-Fried ปฏิเสธเรื่องประตูหลังนี้และไม่ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมใด ๆ

งานนี้พี่ทุยได้กลิ่นเรือกำลังจะล่มและคนกำลังขนของหนีตายกันอยู่ ตอนนี้ผลจะจบลงอย่างไรยังไม่รู้ แต่พี่ทุยเดาไว้ก่อนเลยว่าอาจจะไม่สวยแน่ ๆ

ถ้าหากพูดถึงกรณีที่มีการฟ้องร้องที่ใกล้เคียงกับเคสนี้ อาจจะต้องย้อนไปถึงกรณีของ Mt.Gox ที่เคยเป็นอดีตกระดานเทรดคริปโตที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่มีแฮกและขโมย Bitcoin ไปมากกว่า 650,000 BTC แต่บริษัทปกปิดและทำให้ปลายทางของ Mt. Gox ต้องล้มละลายในที่สุด หลังจากเหตุการณ์นั้นก็ใช้เวลากว่า 8 ปี จึงจะมีคำตัดสินออกมาและดำเนินการเยียวยาผู้เสียหาย

อ่านเพิ่ม

• Bitkub vs Binance สองกระดานเทรดยอดนิยมในไทย ต่างกันยังไง ?
• สรุป 9 วิกฤตการเงินที่ใหญ่ที่สุดในโลก – ไทยก็เคยเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤติ