ทำไม อิสราเอลเศรษฐกิจดี ทั้งที่มีสงคราม ?

สงครามอิสราเอล-ฮามาส ปะทุขึ้นอีกในปี 2023 นี้ ทำให้มีผู้เสียชีวิตนับพันคน เมืองและเศรษฐกิจได้รับความเสียหาย แต่จากที่เราคุยกันในบทความก่อนว่า สงครามทำลายเศรษฐกิจในประเทศอย่างมาก ทว่าอิสราเอล กลับมีเศรษฐกิจที่เติบโตแม้เจอสงครามตลอด 70 ปี ทำไม อิสราเอลเศรษฐกิจดี ทั้งที่มีสงคราม ? พี่ทุยชวนคุยเรื่องนี้กัน

ทำไม อิสราเอลเศรษฐกิจดี ทั้งที่ประเทศเผชิญสงครามมา 70 ปี

ทั้งที่ ๆ ข้อมูลจากโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ จะพบว่าประเทศที่เกิดสงคราม เศรษฐกิจจะได้รับผลกระทบคือ GDP ต่ำกว่าระดับที่ควรจะเป็น เงินเฟ้อพุ่ง หนี้สาธารณะเพิ่ม และการฟื้นตัวหลังสงครามก็ใช้เวลานาน

แม้อิสราเอลมีสงครามอย่างต่อเนื่องตลอด 70 ปี ตั้งแต่ปี 1947 เกือบ 20 สงคราม ทั้งระหว่างประเทศและกลางเมือง ทั้งสงครามยืดเยื้อเป็นปีหรือไม่กี่วัน และมีเวลาพักรบไม่กี่ปีเท่านั้น แต่เมื่อมาดูสภาพเศรฐกิจของอิสราเอล ก็ยังเติบโตได้ดี

ในช่วงก่อนและหลังสงครามที่อิสราเอลเผชิญมา จะพบว่า ช่วงปี 1950-1955 ที่มีทั้งสงครามอิสราเอล-ปาเลสไตน์ เศรษฐกิจอิสราเอล โตได้ 13% ต่อปี จากนั้นจนถึงช่วงปี 1960s ซึ่งก็ยังมีการทำสงครามกับปาเลสไตน์อยู่ เศรษฐกิจเติบโตได้เฉลี่ย 10% ต่อปี ลดลงจากเดิม แต่ก็ถือว่ายังเติบโตสูง

เหตุผลสำคัญที่ทำให้เศรษฐกิจยังเติบโตได้ท่ามกลางการก่อสงคราม ก็คือ การมีคนที่มีทักษะสูง มีความสามารถ มีการศึกษาที่ดี 

พี่ทุยไปศึกษาข้อมูลมา ก็พบว่า รัฐบาลอิสราเอล มีการสร้างงานและจัดทำโครงการโครงสร้างพื้นฐาน โดยใช้เงินจากต่างประเทศ โดยหลัก ๆ เงินสนับสนุนได้มาจากชาวยิวในต่างประเทศ รวมทั้งเงินที่เยอรมันมอบให้เป็นค่าชดเชยจากสงครามนาซี ซึ่งเงินเหล่านี้ถูกนำไปใช้สร้างถนน ท่าเรือ และรถไฟ เป็นเหตุผลหนึ่งที่สนับสนุนให้เศรษฐกิจยังเติบโต 

จากนั้นมาในช่วงปี 1973 ที่ อิสราเอลมีสงครามยมคิปปูร์ ในครั้งนี้ ทำให้เงินเฟ้อเพิ่มขึ้นมาก โดยรัฐบาลอิสราเอลมีการเปิดรับสมัครแรงงานเข้ากองทัพในระยะเวลาไม่ต่ำกว่า 6 เดือน ทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดชะงัก นอกจากนี้ จากการที่รัฐบาลมีนโยบายขึ้นเงินเดือนเพื่อสร้างแรงจูงใจ ก็ทำให้หนี้เพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันก็เรียกเก็บภาษีในอัตราที่สูงขึ้น 

ผลที่ตามมาหลังจากนั้นคือ ในช่วงต้นยุค 1980s และในปี 1984 ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาสงครามเลบานอน เงินเฟ้อของอิสราเอลพุ่งขึ้นถึง 445% เป็นอุปสรรคขัดขวางการเดินหน้าของเศรษฐกิจอย่างยิ่ง ขณะที่ ดุลการชำระเงินขาดดุลอย่างมาก ทำให้ในปี 1985 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของอิสราเอลในตอนนั้นต้องวางแผนเพื่อรักษาเสถียรภาพทางการเงิน โดยลดหนี้สาธารณะ ควบคุมการใช้จ่ายของรัฐบาล และมีการแปรรูปรัฐวิสาหกิจอย่างรวดเร็ว

ปัจจุบัน เศรษฐกิจอิสราเอลก็ยังแข็งแกร่ง

ต่อมาในช่วงปี 1990s ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่การสู้รบระหว่างปาเลสไตน์และอิสราเอลดำเนินอยู่  รัฐบาลอิสราเอลมีการเปิดเสรีเศรษฐกิจ เปิดตลาดเพื่อนำเข้าและยกเลิกการควบคุมค่าเงิน นอกจากนี้รัฐบาลยังจัดตั้งโครงการเพื่อสร้างกองทุนร่วมลงทุน เพื่อไปลงทุนในบริษัทเทคโนโลยีอิสราเอล โดยมี ICQ ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มส่งข้อความบนเว็บไซต์ได้รับความนิยมอย่างมากในเวลานั้น จนถูกอเมริกาซื้อกิจการไปในปี 1998 ด้วยมูลค่า 300 ล้านดอลลาร์ 

นอกจากนี้ ช่วงเวลานี้ยังมีแรงงานต่างชาติที่มีความเชี่ยวชาญในสาขาวิศวกรรม วิทยาศาสตร์ จากอดีตสหภาพโซเวียตไหลเข้ามาในเมืองจำนวนมากด้วย เรียกง่ายๆ ก็คือ เกิดสงครามอยู่ เศรษฐกิจอิสราเอลได้รับผลกระทบจากสงคราม แต่ด้วยความที่มีคนที่มีทักษะสูงอยู่มาก มีการพัฒนาเทคโนโลยี ก็เลยเป็นตัวช่วยให้เศรษฐกิจไปต่อได้ 

ทั้งนี้ นับตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา เศรษฐกิจอิสราเอล เติบโตเฉลี่ย 3.3% ต่อปี สูงกว่าอีกหลายประเทศในกลุ่มองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) โดยมีปัจจัยสำคัญมาจากอัตราการเติบโตของจำนวนประชากรที่แข็งแกร่ง ทำให้ตลาดแรงงานมีการจ้างงานเต็มศักยภาพ ในขณะที่การว่างงานอยู่ในระดับต่ำสุดในรอบทศวรรษถึง 6 เดือน 

ในส่วนของบริษัทเทคโนโลยีในอิสราเอล ก็ถือว่ามีความสามารถระดมทุนที่แข็งแกร่ง โดยระดมทุนได้สูงเป็นประวัติการณ์ในปี 2017 จากข้อมูลพบว่า มูลค่าบริษัทที่ควบรวมกิจการ รวมทั้งเสนอขายหุ้นให้ประชาชนทั่วไปเป็นครั้งแรก รวม ๆ อยู่ที่ 23,000 ล้านดอลลาร์ โดยมีบริษัทประมาณ 94 แห่ง จดทะเบียนในตลาดหุ้น Nasdaq 

ดูจากข้อมูลนี้แล้ว ก็ต้องบอกว่า อิสราเอล น่าจะเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศ ที่มีสงครามแล้ว มีสงครามอีก แต่เศรษฐกิจไม่สะเทือนมากนัก แต่ส่วนหนึ่งก็เป็นผลมาจากในการทำสงครามหลายๆ ครั้งในอดีต อิสราเองเป็นผู้ชนะสงครามด้วย 

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่า อิสราเอลเกิดสงครามแล้วดี เพราะถึงแม้เศรษฐกิจอิสราเอลจะสะเทือนน้อย แต่ว่ายังมีเศรษฐกิจของอีกหลายๆ ประเทศ ที่ได้รับผลพวงจากสงครามไปด้วย ในแง่ของราคาสินค้าที่พุ่งขึ้น โดยเฉพาะราคาน้ำมัน รวมถึงการค้าขายที่สะดุดลง 

ขณะที่ในรอบล่าสุดที่เกิดเหตุการณ์สงครามระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาส ในเดือน ต.ค. 2023 แม้ยังไม่รู้ว่าเศรษฐกิจอิสราเอลจะได้รับผลกระทบอะไรหรือไม่ จะยืนหยัดได้แบบครั้งก่อน ๆ รึเปล่า แต่ที่แน่ ๆ หลังเกิดเหตุการณ์ปุ๊บ ตลาดหุ้นอิสราเอลก็ร่วงหนักสุดนับตั้งแต่เดือน มี.ค. 2020 ขณะที่เศรษฐกิจก็มีแนวโน้มตกต่ำลง ท่ามกลางความไม่มั่นคงทางการเมืองด้วย  

เอาเป็นว่า ยังไงก็ตาม พี่ทุยขอภาวนาให้สงครามรอบนี้จบลงโดยเร็ว เพราะต่อให้เศรษฐกิจอิสราเอลจะยืนหยัดอยู่ได้ แต่สิ่งสำคัญเหนือไปกว่าเศรษฐกิจก็คือ ชีวิตของผู้คน ที่สูญเสียไปในระหว่างสงคราม และที่น่าเศร้าก็คือ มีคนไทยที่ต้องเสียชีวิตจากเหตุการณ์นี้ไปด้วย ซึ่งพี่ทุยก็ต้องขอแสดงความเสียใจกับผู้ที่สูญเสียจากเหตุการณ์ครั้งนี้ มา ณ ที่นี้ด้วย

FYI : อิสราเอลเจอสงครามบ่อยแค่ไหน?

พี่ทุยจะพามาดูประวิติสงครามของอิสราเอล 

• พ.ย. 1947 – ก.ค. 1949 เกิดสงครามระหว่างชาวอาหรับกับอิสราเอล เพื่อแย่งชิงพื้นที่ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ในปาเลสไตน์ ซึ่งอิสราเอลชนะสงครามครั้งนั้น นำไปสู่ข้อตกลงสงบศึก
• ปี 1949  สงครามระหว่างอิสราเอล กับ อียิปต์ จอร์แดน เลบานอน ซีเรีย รวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน
• ปี 1950s-1960s สงครามระหว่าง กองกำลังติดอาวุธปาเลสไตน์ กับอิสราเอล  
• ต.ค. 1956 วิกฤตคลองสุเอซ อิตาลียึดคืนพื้นที่คลองสุเอซจากอังกฤษ ฝรั่งเศส และอิสราเอล
• มิ.ย. 1967 สงคราม 6 วัน ระหว่างอิสราเอล-ชาติอาหรับ ซึ่งทำให้อิสราเอลยึดครองดินแดนได้เพิ่มขึ้น ตั้งแต่เขตเวสต์แบงก์ จากจอร์แดน ที่ราบสูงโกลันจากซีเรีย ไซนาย และฉนวนกาซา จากอียิปต์ 
• ปี 1967-1970 สงครามระหว่างกองทัพอิสราเอลและกองกำลังอียิปต์ สหภาพโซเวียด จอร์แดน ซีเรีย และองค์กรปลดปล่อยปาเลสไตน์ เพื่อยึดพื้นที่ซีนายคืนจากอิสราเอลที่ได้ไปในสงครามหกวัน โดยมีการลงนามหยุดยิงร่วมกันในปี 1970 และอิสราเอลยังคงรักษาดินแดนไว้ได้เหมือนกับก่อนเกิดสงคราม 
• ต.ค. 1973 สงครามยมคิปปูร์ การต่อสู้ระหว่างอาหรับกับอิสราเอล เพื่อยึดคืนพื้นที่ดินแดนที่สูญเสียให้อิสราเอลในสงคราม 6 วัน แต่กองกำลังอาหรับก็พ่ายแพ้อิสราเอล ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอาณาเขตใด ๆ 
• ปี 1971-1982 กลุ่มก่อความไม่สงบชาวปาเลสไตน์ในเลบานอนตอนใต้ โจมตีกาลีลี และฐานปฏิบัติการระหว่างประเทศ โดยในปี 1978 อิสราเอล เปิดตัวปฏิบัติการลิตานี การรุกรานเลบานอนครั้งใหญ่ เพื่อขับไล่กองกำลังปาเลสไตน์ออกจากดินแดน บานปลายจนกลายเป็นสงครามปี 1982
• ปี 1982 สงครามเลบานอน หลังอิสราเอลโจมตีเลบานอน ส่งผลให้กองกำลังปาเลสไตน์ถูกขับไล่ออกจากเลบานอน และอิสราเอลมีการไปสร้างเขตรักษาความปลอดภัยทางตอนใต้ในเลบานอน
• ส่วน ปี 1985-2000 ความขัดแย้งในเลบานอนตอนใต้ เป็นการสู้รบระหว่างกองกำลังติดอาวุธตัวแทนชาวคริสเตียนในเลบานอน กับกองโจรมุสลิมเลบานอนนำโดยกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ในพื้นที่ที่อิสราเอลกำหนดเป็นเขตรักษาความปลอดภัย
• ปี 1987-1993 การลุกฮือครั้งใหญ่ครั้งแรกของชาวปาเลสไตน์ เพื่อต่อสู้กับอิสราเอลในเขตเวสต์แบงก์และฉนวนกาซา
• ปี 2000-2005 การลุกฮือครั้งใหญ่ครั้งที่สองของชาวปาเลสไตน์ 
• ส่วน ปี 2006 สงครามเลบานอน เริ่มจากปฏิบัติการทางทหารเพื่อตอบโต้กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่ลักพาตัวทหารกองกำลังสำรองของอิสราเอลสองคนไป โดยปฏิบัติการกลายเป็นการเผชิญหน้าในวงกว้าง ระหว่างกองกำลังกึ่งทหารของฮิซบอลเลาะห์และกองทัพอิสราเอล จนกระทั่งองค์การสหประชาชาติเป็นตัวกลางให้หยุดยิง มีผล 14 ส.ค. 2006 โดยสงครามสิ้นสุดเป็นทางการวันที่ 8 ก.ย. 2006 เมื่ออิสราเอลยกเลิกปิดล้อมทางเรือในเลบานอน 
• ธ.ค.2008 – ม.ค. 2009 สงครามกาซา เป็นการสู้รบระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาส โดยอิสราเอลตอบโต้การยิงจรวดจากฉนวนกาซา โดยให้กองกำลังทหารโจมตีทางอากาศ ในวันที่ 27 ธ.ค. 2008 โดยมีเป้าหมายหยุดการยิงจรวด จนกระทั่งวันที่ 21 ม.ค. 2009 อิสราเอลจึงยุติปฏิบัติการ ถอนกองกำลังออกไป
• ปี 2012 ปฏิบัติการของชาวอิสราเอลในฉนวนกาซา 
• ส่วนปี 2014 สงครามกาซา โดยทหารรุกเข้าไปในฉนวนกาซาตอบโต้การเจรจาสันติภาพที่สนับสนุนโดยอเมริกันที่ล่มสลาย เนื่องจากคู่อริชาวปาเลสไตน์มีการจัดตั้งรัฐบาลผสม ลักพาตัวและสังหารวัยรุ่นอิสราเอล จากนั้นก็เกิดการลักพาตัวและสังหารวัยรุ่นปาเลสไตน์ตามมา โดยกลุ่มฮามาสมีการยิงจรวดใส่อิสราเอลเพิ่ม
• ปี 2021 วิกฤตอิสราเอล-ปาเลสไตน์ เกิดการต่อสู้ระหว่างชาวยิวและอาหรับในอิสราเอล ขณะที่กลุ่มฮามาสในฉนวนกาซาส่งทหารเข้าไปบุกยิงอิสราเอลและ Iron Dome เพื่อสกัดกั้นจรวดที่อันตรายที่สุดที่อิสราเอลจะใช้โจมตีเป้าหมายในฉนวนกาซา
• ต.ค. 2023 สงครามระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาสที่ฉนวนกาซา 

ทั้งนี้ จากความขัดแย้งภายในประเทศซีเรีย : สงครามกลางเมืองซีเรีย ช่วงปี 2011 – ปัจจุบัน ทางด้านของอิหร่าน-อิสราเอลก็เข้าไปร่วมด้วยในสงครามนี้ จนเกิดความขัดแย้งระหว่างอิหร่าน-อิสราเอลขึ้นเช่นกัน ในช่วงปี 2013 – 2017