“Mondragon” วิสาหกิจ (Enterprise) ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก

“Mondragon” วิสาหกิจ (Enterprise) ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก

3 min read  

ฉบับย่อ

  • “Mondragon” จริง ๆ แล้ว บริษัทนี้ไม่ได้บริหารงานในรูปบริษัททั่วไป แต่เป็นองค์กรในรูปแบบของ “วิสาหกิจสหกรณ์” ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก
  • “Mondragon” มีธนาคาร มหาวิทยาลัย หน่วยงานช่วยเหลือสังคม ร้านค้าปลีก และธุรกิจอื่น ๆ ที่สำคัญเป็นของตนเอง ขณะเดียวกันในแต่ละวิสาหกิจของเขามีสมาชิกประมาณ 80-85% ยังได้เป็นเจ้าของร่วม และกำหนดทิศทางร่วมกันสำหรับวิสาหกิจของตน
  • ระบบที่ดีที่สุดที่ควรจะนำมาใช้กับสังคมหนึ่ง ๆ ก็ควรจะเป็นระบบที่สามารถตอบโจทย์รูปแบบการใช้ชีวิตของผู้คนในสังคมนั้น ๆ ได้อย่างดีที่สุด

หนังสือ "การเงิน 101" พื้นฐานเรื่องการเงินที่ระบบการศึกษาไทยไม่เคยสอน หนังสือ "การเงิน 101" พื้นฐานเรื่องการเงินที่ระบบการศึกษาไทยไม่เคยสอน

หลังจากที่ระบบทุนนิยมเริ่มจะถูกท้าทายด้วยการตั้งคำถามจากคนในยุคหลังว่า “เป็นระบบที่ทำให้ความเหลื่อมล้ำระหว่างสังคมกว้างขึ้นเรื่อย ๆ” ซึ่งเป็นปัญหาหลักของระบบทุนนิยมเลยก็ว่าได้ คำถามที่น่าสนใจก็คือถ้าไม่ใช้ระบบทุนนิยม เราควรจะใช้ระบบอะไรกันดี ? คำถามซึ่งดูเหมือนว่าจะยังไม่มีคำตอบที่แน่ชัด จริง ๆ ต้องบอกว่าโลกเราประกอบไปด้วยวิธีการปกครองที่หลากหลายและโดยหลักการก็คือทุนนิยม ซึ่งวันนี้พี่ทุยก็มีตัวอย่างดีดีของสังคมแบบปกครองตัวเอง อย่างบริษัท “Mondragon” ใน แคว้นบาสก์ มาบอกเล่าให้ฟังกัน

ตัวอย่างที่น่าสนใจต้องไปดูกันที่ แคว้นบาสก์ (Basque) ซึ่งเป็นแคว้นปกครองตนเองแห่งหนึ่งในตอนเหนือของประเทศสเปน มีสำนักงานใหญ่ของบริษัทขนาดยักษ์แห่งหนึ่งตั้งอยู่ บริษัทนั้นชื่อว่า ‘Mondragon’ จริง ๆ แล้ว บริษัทนี้ไม่ได้บริหารงานในรูปบริษัททั่วไปซะทีเดียว แต่เป็นองค์กรในรูปแบบของ ‘วิสาหกิจสหกรณ์’ ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก

ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 1956 โดยบาทหลวงนามว่า José María Arizmendiarrieta ปัจจุบันมีพนักงานกว่า 7.3 หมื่นคน กระจายทำงานอยู่ในวิสาหกิจสหกรณ์ย่อยจำนวน 102 หน่วยงาน ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ประเภทธุรกิจ ได้แก่ อุตสาหกรรม การเงิน ค้าปลีก และการศึกษา

ปัจจุบัน มีรายได้ต่อปีประมาณ 1.2 หมื่นล้านบาท ใกล้เคียงกับบริษัทอย่าง Kellogg’s และ Visa จุดเด่นของเขาคือ อัตราส่วนระหว่างผู้ที่มีรายได้สูงสุดและต่ำสุด ของพนักงานกว่า 75,000 คน อยู่ที่ 1:9 เทียบกับค่าเฉลี่ยของบริษัทในดัชนี FSTE100 ของยุโรป ซึ่งมีอัตราส่วนสูงถึง 1:129

ซึ่งปัจจุบันบริษัทแห่งนี้มี ธนาคาร มหาวิทยาลัย หน่วยงานช่วยเหลือสังคม ร้านค้าปลีก และธุรกิจอื่น ๆ ที่สำคัญเป็นของตนเอง ขณะเดียวกันในแต่ละวิสาหกิจของเขามีสมาชิกประมาณ 80-85% ยังได้เป็นเจ้าของร่วม และกำหนดทิศทางร่วมกันสำหรับวิสาหกิจของตน อาทิ กติกาทั่วไปที่จะใช้ปกครอง รวมถึงการมีส่วนร่วมในการเลือกว่าจ้าง หรือเลิกจ้างบุคลากรในระดับผู้อำนวยการ

หนึ่งในธุรกิจที่มีชื่อเสียงของเขา คือ ULMA Packaging ซึ่งเป็นธุรกิจผลิต ‘เครื่องจักร’ ที่ใช้ผลิต Packaging สำหรับอาหารสด แม้จะไม่ใช่ธุรกิจที่มีชื่อเสียงมากมาย แต่จุดเด่นของมันคือเรื่องของความยั่งยืน ซึ่งเกิดขึ้นจากการเจาะตลาดเฉพาะ (niche market) และใส่ใจกับคุณภาพ ทำให้คู่แข่งขันมีไม่มากนัก ซึ่งปัจจัยสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่สนับสนุนให้บริษัทนี้ประสบความสำเร็จ คือ ความเสมอภาคที่ถูกปลูกฝังไว้ในกระบวนการทำงาน และถูกขับเคลื่อนด้วยระบบ 1 คน 1 เสียง

ขณะเดียวกันก็ยังมีนโยบายสำหรับการลงทุนพัฒนานวัตกรรมของตนเอง ทำให้องค์กรสามารถอยู่รอดได้ท่ามกลางธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ตัวอย่างหนึ่งคือ Innovation model ที่ชื่อว่า M4-Future ซึ่งเป็นแนวคิดที่หลอมรวมเอาความรู้ทางด้านนวัตกรรมเข้ามาร่วมพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ ๆ รวมทั้งการมี 15 ศูนย์กลางเทคโนโลยีขนาดใหญ่ของตัวเอง แม้ว่าบริษัทแห่งนี้จะสามารถบรรลุเป้าหมายขององค์กรที่ต้องการสร้างความเท่าเทียม และระบบเศรษฐกิจที่น่าจะตอบโจทย์คนในองค์กรได้เป็นอย่างดี แต่เมื่อถามว่าระบบของเขาจะประสบความสำเร็จกับที่อื่น ๆ ด้วยหรือไม่นั้น คำตอบที่ดีสุดอาจเป็นเพียงแค่ ‘อาจจะ’

หนึ่งในอุปสรรคที่สำคัญของการนำเอาโมเดล Mondragon ไปปรับใช้คือ ความแตกต่างทางด้านวัฒนธรรม และโครงสร้างสังคม และแม้แต่พนักงานของเขาเองก็มองว่า องค์กรแห่งนี้ไม่ใช่สถานที่วิเศษแต่อย่างใด แต่เป็นเหมือนกับครอบครัวที่พยายามปรับตัวเพื่อสร้างรูปแบบของชีวิตที่ตอบโจทย์ตัวเอง ด้วยแนวทางการทำงานที่แตกต่างออกไป ฉะนั้นแล้ว การจะตอบคำถามที่ว่า หากไม่ใช่ ระบบทุนนิยม แล้วเราควรจะใช้ระบบอะไร สำหรับชาวบาสก์ คำตอบอาจจะเป็น Mondragon สำหรับบางพื้นที่อาจจะเป็นสังคมนิยม หรือขณะเดียวกันก็อาจจะเป็นการใช้ทุนนิยมเหมือนเดิมนั่นแหละ เพียงแต่อะไรที่ไม่ดี ก็ควรจะมีการเปลี่ยนแปลง ซึ่งเราก็เริ่มเห็นการพยายามแก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ ของระบบทุนนิยม อย่างการพัฒนาตัวชี้วัด ที่ไม่ใช่เพียงแค่ GDP การพยายามสร้างความเท่าเทียมผ่านกฎหมาย ไม่ให้เกิดการผูกขาดของธุรกิจ

สุดท้ายแล้ว ระบบที่ดีที่สุดที่ควรจะนำมาใช้กับสังคมหนึ่ง ๆ ก็ควรจะเป็นระบบที่สามารถตอบโจทย์รูปแบบการใช้ชีวิตของผู้คนในสังคมนั้น ๆ ได้อย่างดีที่สุด


หนังสือ "การเงิน 101" พื้นฐานเรื่องการเงินที่ระบบการศึกษาไทยไม่เคยสอน หนังสือ "การเงิน 101" พื้นฐานเรื่องการเงินที่ระบบการศึกษาไทยไม่เคยสอน

Comment

Be the first one who leave the comment.

Leave a Reply

บทความ "ธุรกิจและเศรษฐกิจ" ยอดนิยม 

error: